Mijn werk is niet zoet

Interview AD 23 oktober 2008
Tekst: Dieuwertje Mertens

Kunstenares Jacolien de Jong wist niet wat ze hoorde toen ze een atelier van 675 m2 mocht uitkiezen in een leegstaand kantoorpand in Zeist. “Ik wilde meer ruimte omdat ik een groot werk wilde maken, maar zoveel ruimte had ik niet verwacht.” Toch doet het enorme atelier niet ongezellig aan. De Jong giechelt: “Het is een soort meisjeskamer voor grote meisjes.”

Pastelkrijt
In het midden van het atelier hangen de grote doeken van De Jong als onderdeel van een soort theaterdecor aan het plafond. Haar werken zijn groot en kleurrijk. Ze werkt met pastelkrijt, potlood en inkt. “Ik houd van krijt, omdat het bijna een verlengstuk van je vingers is. Vergis je niet: de kleuren in mijn werk doen zoet aan, maar mijn werk is niet zoet.”

Maatschappelijke thema’s
De kunstenares laat zich vaak inspireren door maatschappelijke thema’s. “De eerste straatbeelden in de media vanuit Afghanistan vond ik bijvoorbeeld erg fascinerend: een kaalgeslagen land met van die hemelsblauwe gesluierde vrouwen op straat. Vanaf dat moment ben ik mij gaan verdiepen in de cultuur. Ik las alles over Afghanistan en het leven onder de Taliban. Ik vroeg mij af: Wie zijn die vrouwen onder de burka?”

Vrouw onder de burka
De Jong zocht contact met een Nederlandse fotografe in Kabul. “Zij vertelde mij dat de vrouwen onder die burka’s een ontzettende honger hebben naar make-up en mode. Dit gegeven heeft geresulteerd in hemelsblauwe tekeningen waarin ik vrouwen onder de burka zichtbaar maak. Ze zijn naakt en nemen rare poses aan, zoals de fotomodellen in de modebladen.”

Missie
De kunstenares heeft een passpiegel en twee burka’s naast haar werk gelegd, zodat bezoekers zelf een burka kunnen uitproberen. “Ik wil graag dat mensen onderdeel van mijn werk worden. Ik heb niet zozeer een missie met mijn werk, maar alleen mooie tekeningen maken is niet genoeg. Het zou fijn zijn als ik mensen aan het denken zet.”

Interview AD 22 juli 2008

Gedachten vormgegeven in bedachte landschappen, door MARIANNE DEKKER

GORINCHEM - Gefascineerd door tegenstellingen, creëert kunstenares Jacolien de Jong in haar tekeningen een wereld waarin gedachten letterlijk vorm krijgen in imaginaire landschappen en ruimtes. Momenteel exposeert ze met twee kleurrijke werken in De Etage, de galerie van boekhandel Cursief in de binnenstad van Gorinchem.

,,Ik gebruik uitgangspunten uit het dagelijks leven: ruimtes die ik goed ken en dingen om me heen. Die combineer ik dan met fantasie. Ik vind het belangrijk om een beetje te spelen,’’ aldus De Jong. ,,Ik ben niet iemand die weken aan één tekening kan werken. Ik pak een onderwerp en ga deze op bijvoorbeeld twaalf manieren tekenen. Vervolgens werk ik alle tekeningen uit. Dan heb ik meer de ruimte om mijn idee te laten groeien. Omdat ik er zoveel heb kan ik experimenteren. Het geeft ook niet als er één mislukt, die gooi ik dan gewoon weg.’’

Dat experimentele is in veel van haar tekeningen terug te zien. Ze werkt met een gemengde techniek. ,,Ik heb een enorme liefde voor kleur en materialen,’’ zegt De Jong. ,,Het liefst werk ik met pastelkrijt. Daarmee kun je zowel lijnen zetten als vlakken vullen. Je kunt heel goed laagjes over elkaar heen zetten en in tegenstelling tot olieverf hoeft het niet te drogen.’’

Haar eerste expositie was in het Gorcums Museum, met ‘leven uit een koffer’ augustus vorig jaar. ,,Daar projecteerde ik oude ansichtkaarten die ik van mijn overgrootvader geërfd had. Hij was baggeraar, dus reisde de hele wereld af. Tijdens zijn reizen stuurde hij zijn twee zoons regelmatig ansichtkaarten, het zijn oude beelden die van de hele wereld vandaan komen.’’ In september exposeert ze met een uitgebreider vervolg op ‘leven uit een koffer’ in het Sliedrechts Museum.

Dit is de derde keer dat werk van haar bij De Etage te zien is. Eerder dit jaar deed ze mee met de kersttentoonstelling en had ze een solo-expositie.

Jacolien de Jong, 12 juli t/m 23 aug, tijdens winkeltijden en iedere tweede zondag van de maand tijdens de culturele route open, Galerie De Etage van boekhandel Cursief. Kruisstraat 4, Gorinchem. www.jacoliendejong.kunstinzicht.nl


Tekst bij de presentatie van Jacolien de Jong op Open Stal 2008 (juli 2008)

Leven onder een hemelsblauwe sluier

Jacolien de Jong maakt tekeningen. In haar oeuvre is het contrast tussen binnen - en buitenwereld, uiterlijke verschijningsvorm en gevoelsleven, een terugkerend en inspirerend gegeven. Haar serie tekeningen getiteld ‘Woman under cover‘ is geinspireerd op gesluierde vrouwen en belicht de traditionele dracht van Afghaanse vrouwen, de hemelsblauwe boerka. Dit alles verhullende kledingstuk beperkt de vrouw in haar bewegingsvrijheid en levensruimte en maakt haar tot een anoniem wezen in het straatbeeld. In haar tekeningen bevrijdt Jacolien de vrouwen van hun sluier. De vrouwen geven zich bloot en onthullen een persoonlijk gevoelsleven van wanhoop, verlangens en ambities. Onder de anonieme verschijningsvorm van de hemelsblauwe sluier onthult Jacolien de Jong het getekende leven van vrouwen die, ondanks alles, hopen op een betere toekomst. De tekeningen zijn uitgevoerd in ultramarijnblauw, de karakteristieke kleur van de Afghaanse boerka. Het is aan bezoekers om zelf te ervaren hoe de wereld eruitziet vanuit dit alles verhullende kledingstuk. Zij kunnen aan den lijve ondervinden hoe het is om dit kledingstuk te dragen.

Contact met Mary Munnik in Afghanistan

Afghanistan Ontsluierd

Mary Munnik woont sinds juli 2005 in in Kabul, Afghanistan. De fotografe bezocht Kabul voor het eerst in de zomer van 2005 om een fototentoonstelling voor te bereiden. Ze werd zo door het land gegrepen, dat ze er is gebleven. Haar foto’s documenteren onder meer de wederopbouw, het dagelijkse leven van Afghanen en de woeste schoonheid van het landschap. Het zijn beelden die de toeschouwer een brede kijk geven op Afghanistan. Mary heeft ook een eigen bedrijf, dat Afghanen opleidt tot bedrijfsadviseur en Afghaanse bedrijven helpt in de opstartfase. In haar dagelijks werk heeft Mary meestal te maken met mannen, die het niet altijd even gemakkelijk vinden om hun traditionele kijk op de rol van de vrouw op te geven. Jacolien de Jong trad met de fotografe in contact na een optreden van Mary in een Nederlandse talkshow omdat ze meer wilde weten over de boerka en de Afghaanse vrouw. Een intensieve briefwisseling volgde. De foto’s die Mary van vrouwen maakt geven een achtergrond bij het werk van de kunstenaar.

Caleidoscoop op de verbeelding

Jacolien de Jong maakt tekeningen in gemengde techniek. Met behulp van inkt en krijt tovert zij een wereld tevoorschijn waarin gedachten en ideeen letterlijk vorm krijgen in imaginaire landschappen en ruimtes. Bij het maken van haar tekeningen laat Jacolien zich inspireren door de ondoorgrondelijke wereld van hersenspinsels en gedachtengangen. Het mysterie van het ontstaan van ideeen, het oproepen van herinneringen en gedachten die ontspruiten aan het menselijk brein krijgt letterlijk structuur en vorm in de tekeningen . Vergezichten, organische vormen , vloeiende lijnen en stromend water zijn terugkerende motieven in haar werk.

Kunstenaarsbedden, 2008

In 1992 studeerde ik af met een serie olieverfschilderijen van verlaten interieurs waarin bedden een prominente plaats innamen. Sindsdien heeft mijn werk tal van ontwikkelingen doorgemaakt maar steeds blijft het bed ‘opduiken’ in mijn werk. Het bed is metafoor voor leven en dood. Je wordt erin geboren, je wordt er in gemaakt en je eindigt op het sterfbed. Tussentijds is het een plaats voor dromen en verlangen.

Fysieke ruimte als afspiegeling van de geest

In mijn tekeningen vormen 'ruimtes' het vertrekpunt voor het weergeven van een wereld die imaginair lijkt maar die de directe afspiegeling is van een reëel voelbare werkelijkheid en als zodanig een heftige gevoelswereld vertegenwoordigt. Ik teken een wereld die op het eerste gezicht zoet en dromerig lijkt maar die in tweede instantie verontrustend blijkt te zijn. Zoals veranderende omstandigheden een ruimte direct beïnvloeden zo wordt ons persoonlijk gevoelsleven gekleurd door ervaringen. De impact van indrukwekkende gebeurtenissen wordt bezworen in een tekening. Recentelijk figureren vrouwen in de tekeningen veelal in verontrustende poses en in benarde situaties.

Als kunstenaar voel ik de verantwoordelijkheid om mij te verhouden tot de werkelijkheid en de actualiteit.
In de tekeningen versmelten alledaagse gebeurtenissen met wereldnieuws. De impact van indrukwekkende gebeurtenissen wordt bezworen in een tekening.

Aanvankelijk liet ik sec de ruimte zien.Het eigen atelier was uitgangspunt voor veel tekeningen. Recentelijk figureren echter vrouwen in de ruimtes. Door hun expliciete lichaamstaal geven zij zichzelf bloot. Mijn streven is om onverhuld het effect te laten zien van gebeurtenissen op het 'zijn'.

Door de jaren heen heb ik een eigen kleurgebruik en beeldtaal ontwikkeld. Verre reizen en de interesse in islamitische en Aziatische culturen hebben het kleurgebruik sterk beïnvloed. Contrastrijk en complementair kleurgebruik, zoals het oranje/blauw in moskeeën, weerspiegelt uitersten als goed en kwaad. Dynamische kleurschakeringen uit de Aziatische wereld als magenta,rose, oranje en geel vertegenwoordigen spirituele gevoelens. Blauw,het verlangen naar vrijheid en een betere wereld.